Które umowy trwają dalej, a które kończą się po ogłoszeniu upadłości

Po ogłoszeniu upadłości dłużnika po drugiej stronie umowy często pojawia się pytanie o dalsze losy zawartego kontraktu. Przedsiębiorca w kryzysie nierzadko liczy na utrzymanie kluczowych stosunków handlowych, podczas gdy jego kontrahent obawia się utraty świadczeń lub trudnych rozliczeń. Kwestia ta rzadko jest jednoznaczna, ponieważ los danej relacji gospodarczej nie zależy wyłącznie od woli stron. Skutki prawne opierają się na rodzaju kontraktu, wzajemności świadczeń oraz stopniu ich wykonania przed dniem wydania postanowienia przez sąd.

Przeczytaj również: Czym kierować się przy wyborze materiałów do sieci gazowych?

Ogólne skutki wejścia w upadłość dla obowiązujących umów

Z dniem wydania orzeczenia przez sąd cały majątek upadłego staje się masą upadłościową, która służy zaspokojeniu wierzycieli. Dotychczasowy zarządca traci prawo do dysponowania firmowym dorobkiem, a administrowanie majątkiem przejmuje wyznaczony syndyk. W przypadku umów wzajemnych, jeżeli zobowiązania nie zostały jeszcze w pełni wykonane przez żadną ze stron, syndyk zyskuje szczególne uprawnienia. Zgodnie z Prawem upadłościowym może on za zgodą sędziego-komisarza wykonać zobowiązanie i żądać świadczenia wzajemnego albo odstąpić od umowy. Skutek takiej decyzji przypada na dzień ogłoszenia niewypłacalności.

Przeczytaj również: Indywidualne podejście do klienta jako kluczowy element profesjonalnej ochrony osobistej

Przedsiębiorcy często próbują zabezpieczyć się przed problemami finansowymi partnera biznesowego. Wpisują do kontraktów klauzule przewidujące automatyczne rozwiązanie lub zmianę warunków współpracy na wypadek kłopotów z wypłacalnością. Polskie przepisy jasno wskazują jednak, że upadłość jednej ze stron czyni takie zastrzeżenia umowne całkowicie nieważnymi z mocy samego prawa. Syndyk ocenia każdą relację gospodarczą pod kątem korzyści dla masy upadłościowej. W przypadku umów niewzajemnych również dysponuje on prawem do odstąpienia, chyba że ustawa przewiduje odrębne zasady dla konkretnego stosunku prawnego.

Przeczytaj również: Węgiel jako surowiec do produkcji energii: znaczenie oferty

Los najmu, leasingu oraz kredytów zabezpieczonych

Skutki ingerencji syndyka widać wyraźnie na przykładzie popularnych kontraktów gospodarczych. W umowie najmu lub dzierżawy kluczowe znaczenie ma to, czy przedmiot został już wydany. Jeśli majątek trafił do rąk korzystającego, syndyk może wypowiedzieć umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Kiedy jednak do wydania rzeczy jeszcze nie doszło, prawo do odstąpienia przysługuje każdej ze stron. W praktyce rozliczenie nakładów poczynionych przez najemcę oraz niezapłaconego czynszu nabiera wówczas pierwszoplanowego znaczenia i rzutuje na ostateczny rachunek ekonomiczny.

Sytuacja wygląda inaczej przy umowach leasingowych. Syndyk działający w imieniu leasingobiorcy może odstąpić od umowy za zgodą sędziego-komisarza. Takie działanie wywiera skutek od momentu uprawomocnienia się postanowienia, a ewentualne spory dotyczą zazwyczaj zwrotu przedmiotu leasingu i rozliczenia zapłaconych rat. Warto zauważyć, że przepisy o odstąpieniu nie mają zastosowania, gdy to finansujący traci płynność finansową.

Szczególne zasady obejmują kredyty zabezpieczone hipoteką lub innym prawem rzeczowym. Zmiana statusu prawnego dłużnika nie powoduje wygaśnięcia zabezpieczenia, ale sprawia, że cała wierzytelność staje się natychmiast wymagalna. Wierzyciel hipoteczny zaspokaja się w pierwszej kolejności z sumy uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości przez syndyka. Wbrew powszechnemu przekonaniu hipoteka wygasa z chwilą zawarcia umowy sprzedaży przez syndyka, a samo wykreślenie wpisu z księgi wieczystej jest jedynie formalnym skutkiem tej transakcji.

Zrozumienie mechanizmów postępowania pozwala wierzycielom i kontrahentom lepiej chronić własne interesy. O losie konkretnej umowy decydują ostatecznie jej precyzyjne postanowienia, stopień wykonania świadczeń oraz obiektywny rachunek ekonomiczny. Syndyk zawsze podejmuje decyzje z uwzględnieniem nadrzędnego celu postępowania, jakim jest maksymalne zaspokojenie wszystkich wierzycieli. W złożonym otoczeniu prawnym analiza kontraktów wymaga chłodnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Jako wyspecjalizowany podmiot, Zimmerman Sierakowski Frosztęga Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów reprezentuje strony w sprawach dotyczących skutków umów dla masy upadłościowej. Prawidłowe zakwalifikowanie relacji gospodarczej ułatwia bowiem przewidzenie działań urzędnika i odpowiednie przygotowanie się do nieuniknionych rozliczeń.